مجید سائلى- کارشناس روابط عمومى و امور بین الملل کتابخانه مجلس و محقق و 
مولف چند کتاب و مقاله- بنا به دعوت کتابخانهى پژوهشى شرقشناسى ژاپن، تویو بونکو(1)، دو سخنرانى یکى با عنوان " معرفى کتابخانه مجلس و نقش آن در حفظ و نگهدارى اسناد مربوط به مجلس، مشروطیت و تاریخ ایران" در کتابخانه تویو بونکو و دیگرى " ارزش و اهمیت مذاکرات مجلس در تاریخپژوهى معاصر ایران" در دانشگاه مطالعات خارجى توکیو"(2) در روزهاى چهارشنبه، مورخ 4 فوریه 2009(16 بهمن 1387) و دوشنبه، مورخ 9 فوریه 2009(21 بهمن 1387) ارائه نمود.
در سخنرانى اول جمعى از پژوهشگران و ایرانشناسان ژاپنى، پژوهشگران تویو بونکو، جناب آقاى محمد دارابى-رایزن فرهنگى بخش سفارت ایران در توکیو- و برخى از اهالى محله شرکت داشتند. در سخنرانى دوم نیز برخى از استادان و دانشجویان مطالعات ایرانى دانشگاه مذکور، دو تن از وابستگان فرهنگى سابق سفارت ژاپن در تهران و برخى از پژوهشگران و دانشجویان ایرانى شرکت داشتند.
وى همچنین از کتابخانهى مجلس ملى ژاپن(3) و کتابخانهى دانشگاه مطالعات خارجى توکیو بازدید به عمل آورد.
کتابخانه پژوهشى شرقشناسى ژاپن:
تأسیس تویو بونکو ـ مؤسسهى کتابخانهاى و پژوهشى درخصوص مطالعات آسیاشناسى ـ به سال 1917 (1296) باز مىگردد. در این سال «هیسایا ایواساکى»(4) (1955 ـ 1865) ـ سومین رئیس شرکت میتسوبیشى(5) ـ کتابخانهى خصوصى « جورج ارنست موریسون»(6) (1920 ـ 1862) را خریدارى نمود. موریسون که استرالیاىى بود به عنوان خبرنگار ویژهى لاندن تایمز(7) به چین رفت و بعداً مشاور سیاسى دفتر رئیس جمهور وقت جمهورى چین شد. در این مدت کتابهاى بسیارى به زبانهاى اروپاىى دربارهى چین و همسایگانش گرد آورد.
ایواساکى بعد از خرید این مجموعه، آن را توسعه داد و کتابهاىى به زبانهاى چینى قدیمى(8)، ژاپنى و غربى به مجموعه اضافه کرد. بدین ترتیب اوّلین کتابخانه و مؤسسهى پژوهشى که انحصاراً اختصاص به مطالعات آسیاىى دارد در ژاپن بوجود آمد.
این کتابخانه از زمان آغاز در سال 1924 (1303) تا کنون کمکهاى بسیار زیادى به توسعهى مطالعات آسیاىى هم در ژاپن و هم در خارج از طریق فراهم آورى کتاب و دیگر منابع، انتشار تحقیقات پژوهشگران ژاپنى، انتشار دانش و اطلاعات مربوط به مطالعات آسیاىى و مبادلات بینالمللى کرده است.
به منظور برطرف کردن مشکلات مالى که بعد از جنگ جهانى دوم پیدا شد در سال 1948 (1327) شعبهاى از تویو بونکو در کتابخانهى مجلس ملى ژاپن تأسیس شد تا بخشى از ارائهى خدمات کتابدارى تویو بونکو را به عهده بگیرد. تویو بونکو از سال 1947 (1326) از وزارت آموزش و همچنین از منابع خصوصى و خارجى کمکهاى مالى دریافت کرد.
در سال 1961(1340) با راهاندازى مرکز مطالعات فرهنگى آسیاى خاورى(9) به عنوان سازمانى وابسته به یونسکو، تویو بونکو در همکارى با سایر کشورهاى آسیاىى قادر گردید که بیش از پیش فرهنگهاى آسیاىى را به جهانیان معرفى کند.
همچنین درسال 1994 (1373) شعبهاى از مدرسهى فرانسوى خاوردور در توکیو(10) در داخل کتابخانهى شرقشناسى راهاندازى شد. این مرکز، امکانات پژوهشى براى محققان فرانسوى فراهم مىکند و مبادلات فرهنگى و علمى بین دو کشور ژاپن و فرانسه را توسعه مىدهد.
کتابخانهى شرقشناسى به عنوان بزرگترین کتابخانه و مؤسسهى پژوهشى مربوط به مطالعات آسیاىى در ژاپن و یکى از پنج کتابخانه و مؤسسهى پژوهسى در جهان که در ارتباط با پژوهشهاى آسیاىى فعالیت مىکند، تلاشهاى خودش را در راستاى درک و فهم بهتر از فرهنگ و جامعهى آسیاىى ادامه مىدهد. کتابخانهى مجلس نیز با این کتابخانهى مراودات فرهنگى داشته است.
بودجهى کتابخانهى شرقشناسى توسط دولت ژاپن تأمین مىشود و نیز از داراىىهایش و منابع خصوصى خارج از کشور نیز درآمد کسب مىکند. انجمن مدیریت کتابخانهى شرقشناسى(11) از 33 شرکت خصوصى از جمله شرکت میتسوبیشى، بانک توکیو ـ میتسوبیشى، صنایع سنگین میتسوبیشى و کمپانى معاملات میتسوبیشى(12) ترکیب یافتهاست. بودجهى اضافهشده توسط انجمن مذکور صرف سرمایه در گردش کتابخانه مىشود.
کتابخانهى شرقشناسى به عنوان مرکزى براى پژوهشهاى علمى و دانشگاهى در زمینهى تاریخ و فرهنگ آسیا عمل مىکند. به منظور تکمیل و تقویت رهیافتهاى سنتى به مطالعات آسیاىى در آوریل 2003 سازماندهى پژوهش به طور کامل اصلاح شد و بخش مطالعات چندرشتهاى تأسیس گردید. این بخش عمدتاً به مسائل امروزى منطقه مىپردازد. این سازمان نوین از دو بخش و 5 اداره و 11 رشتهى پژوهشى متشکل است که به عبارت پایین مىباشد :
1ـ بخش مطالعات چندرشتهاى
الف) ادارهى آسیاى معاصر
- مطالعات چین معاصر
- مطالعات اسلام معاصر
2 ـ بخش مطالعات تاریخى و فرهنگى
الف) ادارهى آسیاى شرقى :
- مطالعات چین قبل از مدرن
- مطالعات چین امروزى
ـ درک و فهم ژاپنىها از چین در دههى 1910.
- مطالعات آسیاى شمال شرقى :
- مطالعات ژاپن :
ب) ادارهى آسیاى داخلى
- مطالعات آسیاى میانه
- مطالعات تبت
ج) ادارهى هند و آسیاى جنوب شرقى
- مطالعات هند
- مطالعات آسیاى جنوبشرقى
د) ادارهى آسیاى غربى
- مطالعات آسیاى غربى
علاوه بر زمینههاى مطالعات بر شمرده در بالا، در حال حاضر پروژههاى ویژهاى درحال انجام است که به شرح پایین مىباشد :
- ایجاد پایگاههاى اطلاعاتى درخصوص مجموعههاى کتابخانهى تویو بونکو بر اساس نظام اطلاعرسانى فراگیر مطالعات آسیاىى (پروژهى پردازش اطلاعات)(13) که توسط انجمن ژاپنى براى پیشبرد علوم(14) و دیگران تأمین بودجه مىشود.
دانشگاه مطالعات خارجى توکیو:
این دانشگاه قدیمىترین مؤسسة ژاپنى است که فعالیتهاى خود را وقف مطالعات بینالمللى کرده است. در آغاز تأسیس، این دانشگاه به صورت مؤسسة تحقیقات و ترجمة اسناد خارجى، به صورت یک نهاد دولتى در سال 1856 شروع به کار کرد. در سال 1899 با عنوان «دانشگاه مطالعات خارجى توکیو» به صورت یک نهاد مستقل آموزشى و تحقیقاتى در آمد و در سال 1999 صدمین سالگرد استقلال خود را جشن گرفت.
در سال 2000 به محل فعلى نقلى مکان کرد، جاىى که دانشجویان بتوانند در محىطى مدرن و پیشرفته از نظر امکانات تکنولوژى آموزش ببینند. در آغاز قرن بیست و یکم دانشگاه مطالعات خارجى توکیو همچنان نقش خود را به عنوان یک دانشگاه پیشرو و یک مرکز عالى مطالعات بینالمللى، تحقیقات و تبادلات علمى بسیار گسترده در سطح جهان حفظ کرده است.
کادر آموزشى مطالعات خارجى ـ دوره کارشناسى
1. برنامه مطالعات اروپا و امریکا
زبان انگلیسى، زبان آلمانى، زبان فرانسوى، زبان ایتالیاىى، زبان اسپانیاىى، زبان پرتقالى
2. برنامه مطالعات روس و اروپاى شرقى
زبان روسى، زبان لهستانى، زبان چکى
3. برنامه مطالعات جنوب شرقى آسیا
زبان اندونزیایى، زبان مالزیایى، زبان فیلیپینى، زبان تایلندى، زبان لانوسى، زبان ویتنامى، زبان کامبوجى، زبان برمهاى
4. برنامه مطالعات آسیاى جنوبى و آسیاى غربى
زبان اردو، زبان هندى، زبان عربى، زبان فارسى، زبان ترکى
5. برنامه مطالعات ژاپنى
دوره تحصیلات عالى در مطالعات منطقهاى و فرهنگى
فوقلیسانس(کارشناسى ارشد) در زمینه مطالعات زبان و فرهنگ، مطالعات زبانشناسى کاربردى، مطالعات بینالمللى و ناحیهاى، مطالعات همکاری هاى بینالمللى
درجه دکترى (کارشناسى عالى)
مؤسسه تحقیقات زبان و فرهنگ آسیا و افریقا (ILCAA)
مرکز آموزش زبان ژاپنى براى دانشجویان خارجى (JLC)
موقعیت دانشگاه مطالعات خارجى توکیو
1. مرکز بینالمللى تحقیق و آموزش زبان
در این دانشگاه تقریباً 50 زبان خارجى بر اساس برنامههاى آموزشى تدوین شده تدریس مىشود و چندین زبان نیز مورد بررسى و تحقیق هستند. نزدیک به نیمى از مجموعه زبانهاى خارجىاى که در این دانشگاه تدریس مىشود را زبانهاى آسیاىى تشکیل مىدهند که برخى از آنها فقط در این دانشگاه تدریس مىشوند.
2. مرکز بینالمللى مطالعات جدید
فعالیتهاى آموزشى و تحقیقى این دانشگاه تقریباً تمام مناطق جهان را در بر مىگیرد و این فعالیتها در رشتههاى مختلف علوم انسانى و علوم اجتماعى به وسیله متخصصین و محققین انجام مىگیرد.
3. مرکز بینالمللى آموزش زبان ژاپنى
به عنوان مرکز تدریس زبان ژاپنى و همچنین تربیت مدرسان زبان ژاپنى، دانشگاه مطالعات خارجى توکیو به عنوان یک نهاد آموزشى مشاور نقش مهمى در داخل و خارج از ژاپن ایفا مىکند.
----------------------------------------------------------------------------------
پاورقىها
1. The Toyo Bunko
2. Tokyo University of Foreign Studies , Gaikokugo Daigaku, TUFS
3. National Diet Library, Kokuritsu Kokkai Toshokan
4. Hisaya IWASAKI
5. Mitsubishi enterprise group
6. George Ernest Morrison
7. The London Times
8. classical Chinese
9. Centre for East Asian Cultural Studies
10. The Tokyo Centre of the Ecole française d'Extrême – Orient
11. The Society for the Management of the Toyo Bunko
12. The Mitsubishi Estate Company
13. The Comprehensive Information System for Asian Studies (Data Processing Project)
14. Japan Society for the Promotion of Sciences
