به ژاپنی یعنی سال نو مبارک!

ژاپنی ها که در شرقی ترین ناحیه آسیا زندگی می‌کنند ، گرچه همانند مردم مغرب زمین در روز نخست ژانویه به استقبال سال نو می روند اما آیین هایشان بسیار متفاوت است. ژاپنی ها نه پیرو دین حضرت مسیح که سلام خدا بر او باد - هستند که سوگشان به سبک بودایی و شادی اشان به ایین شینتو است.

مردمان سرزمین آفتاب تابان که نامشان با " صنعت نوین" توامان شده است با گردآمدن در پرستشگاهها براساس "سنت دیرینه" برای کامیابی در سال نو دعا می کنند. بسیاری بر این باورند که اینان بی مذهب ترین مردم گیتی اند.

ژاپنی ها از سه روز مانده به سال نو با تعطیل کردن کار و کسب و نصب نشانه های ویژه شامل یک شاخه کاج و سه ساقه " نی "( کادو ماتسو ) در کنار دربهای ورودی محل کارو زندگی ، به استقبال سال جدید می روند.

آویزان کردن نماد " ماتسوکاساری " متشکل از رشته های بوریا بهمراه کاغذی پله یی شکل که بصورت زیگزاک بریده شده است ، هم بر سر در خانه ها،فروشگاهها و حتی بر روی سپر خودروها از دیگر سنت های ویژه سال نو است.

" کادوماتسو " و " ماتسوکاساری " که این روزها در هر کوی و برزن شهرها وروستاها دیده می شود ، نمادی برای آرزوی موفقیت در سال نو قلمداد می شود.خانه تکانی و تمیز کردن درون و بیرون منازل و محلهای کار نیز که برای زدودن شیاطین و ارواح می باشد نیز در زمره سنتهایی است که با نام " سوسو هارایی " همچنان دست نخورده باقی مانده است.

" راهبان بودایی " با 108 بار بصدا در آوردن ناقوس آویزان در معابد که 8 مرتبه آن در دقایق پایانی سال کهنه و یکصد بار ان در نخستین دقایق روز نخست ژانویه است ، حلول سال نو را خبر می دهند. مردم بر این باورند ، شنیدن صدای این زنک ها که " جویا نو کانه " نامیدهمی شود، سبب آمرزش گناهان می شود زیرا گفته می شود ،انسان دارای 108 گناه است که صدای هر زنک ، سبب از بین بردن یکی از انها می شود.

بسیاری از مردم مایلند ، در سال نو " شوگاتسو " از معبدی در شهر تاریخی کیوتو دیدن کنند تا ناقوس 74 تنی آن که بزرگترین زنک جهان است را تماشا کنند. سه روز نخست سال نو که " شوگاتسو سان گا نی چی " است از جایگاه ویژه یی در تقویم ژاپنی ها برخوردار است، زیرا آنان معتقدند که این روزها،کلید گشایش سال جدید می باشد.

مردم این دیار که در تمامی سال به پرکاری و سخت کوشی شهرت دارند، در این روزها و بویژه در روز نخست سال نو ، از انجام کار خوداری می کنند. روز نخست ژانویه که در فرهنک ژاپنی " گان جیتسو " می باشد ، نماد تمامی سال تلقی می شود و از این رو ، افراد تلاش می کنند ، در این روز ، دلهره ، خشم و نگرانی را از خود دور کنند.

این روز ، خاطره یی برای نخستین ها نیز می باشد ، نخستین معبدی که می روند " هاشو مود"، نخستین طلوع خورشید "هاتسو هی نود " و حتی نخستین خوشنویسی در سال نو که" کاکی زومه " گفته می شود ، از ان جمله است.

خانواده های ژاپنی که به اقتضای جامعه صنعتی ،مجبورند، طی سال از هم جدا باشند ، با بهره گیری از تعطیلات سال نو دور هم جمع می شوند که این دیدار خانوادگی را " توشی گامی " می نامند.

مردم از دیر باز در تعطیلات سال نو نیز برای تبریک گفتن به خانه دوستان و خویشاوندان می روند که " نن شی " گفته می شود و هنگام این دید و بازیدها غذای سنتی " اتو سو " خورده می شود. دادن عیدی به کودکان و دوستان نزدیک که معمولا بصورت پاکتهای ویژه حاوی پول نقد موسوم به " اوتوشی داما " است نیز از دیگر سنتهای سال نو است که فروش سالانه صدها هزار پاکت ویژه، نشانه فراموش نشدن "عیدی دادن "در فرهنک ژاپنی است.

پوشاندن لباس نو به تن کودکان و استفاده بیشتر زنان از لباس سنتی کیمونو و " اوبی " نسبت به سایر مواقع نیز از دیگر سنتهای برجسته روزهای سال نو است. کارت تبریک سال نو که در زبان ژاپنی " نن گاجو " نامیده می شود ، هم از دیگر سنتهایی است که میلیونها فقره از آن ، در سال نو مبادله می شود.

پست ژاپن بگونه یی برنامه ریزی می کند تا این کارت تبریکها که معمولا تصویر حیوانی که طبق تقویم چینی، سال به آن نامگذاری شده ،در روز اول ژانویه به دست گیرندگان برسد.

خوردن غذاهای سنتی مانند " زومی " که نوعی سوپ است و " موچی " که نوعی کلوچه برنج است نیز در زمره آیین های فراموش نشدنی " شوگاتسو " می باشد. رشته" توشی کوشی سوبا " که نمادی برای درازی عمر است نیز از غذاهای سنتی سرزمین افتاب تابان است که روی بیشتر میز غذای خانواده های ژاپنی ها در روزهای نخستین سال نو چیده می شود.

" تاکو آگه" که بادبادکهای رنگی معمولا منقوش به تصاویری از سامورایی است نیز ار بازیهای دوست داشتنی کودکان است که به علت ورزش بادهای زمستانی تا دور دستها به هوا می رود. نوعی ورق بازی موسوم به " کاروتا " که بر روی انها تصویرها ، شعرها ، کلمات ، ضرب المثل ها ، گل ها یا ماهی ها دیده می شود نیز از بازیهای محبوب کوچکترها و بزرگترها در تعطیلات اول سال نو می باشد. در این بازی،فرد اول مثلا بیت نخست شعری را از روی ورقهایی که در دست دارد می خواند و نفر مقابل باید بیت دوم شعر را در میان ورقهای خود پیدا کند.

 

سال نو در ژاپن گرچه همزمان با سال نو میلادی آغاز می شود اما شمارش آن، براساس دوران به قدرت رسیدن امپراتور است که در دنیامنحصر به فرد می باشد. براساس تاریخ تقویم رسمی که روی همه نامه های اداری ، تابلوهای درون شهری، بالای روزنامه ها و حتی مهر روی پاکت نامه ها دیده می شود ، سال نوزدهم در تقویم ژاپن است.

"آکی هیتو" ، ۱۸سال پیش که پدرش " هیرو هیتو " درگذشت، به سمت امپراتور برگزیده شد که طبق قانون اساسی ، امپراتور ، نماد وحدت و مظهر مملکت است اما فاقد قدرت اجرایی می باشد. هر امپراتور وقتی به قدرت می رسد ، سال به " یک " بر می گردد ، حال اگر دوران زمامداری امپراتوران اندک باشد، ممکن است ، طی یک قرن چند سال "یک" ایجاد شود که تمایز انها مشکل است.

ژاپنی ها برای برطرف کردن این مشکل ، به دوران زمامداری هر امپراتور نام ویژه یی داده اند که دوره امپراتور کنونی " آکی هیتو " را " هی سیی " یعنی دوران صلح نامیده اند. ماهها نیز در ژاپن بر خلاف سایر کشورها دارای نام نیستند ، بلکه بر اساس ترتیب از ژانویه تا دسامبر را ماه اول تا دوازدهم می خوانند.

" گاتسو " در زبان ژاپنی به معنای ماه و " ایچی " نیز به معنای" یک" است و از این رو " ژانویه " را " ایچی گاتسو " می نامند. سال تقویمی گرچه در ژاپن همزمان با سال میلادی تغییر می کنداما"سال مالی" و " سال تحصیلی " در این کشور همزمان با آغاز بهار " اول اوریل " شروع می شود.

برخی از پژوهشگران معتقدند که این موضوع شاید بیانگر آن باشد که ژاپنی ها در گذشته از تقویمی شبیه به تقویم ایرانیان استفاده می کرده اند، همانگونه که شباهت بسیاری از سنتهای سال نو مردم سرزمین آفتاب تابان با عید نوروز ایرانیان ، تامل برانگیز است.

منبع:خبرنگاری تلویزیون