یادداشت‌های کومه، یکی از شاهکارهای تاریخ ادبیات ژاپن، به وسیله قدرت‌اله ذاکری، از ژاپنی به فارسی ترجمه و به صورت متن دو زبانه توسط نشر مثلث به بازار کتاب عرضه شد.

hojoki/ هوجوکی

یادداشت های کومه/ انتشارات مثلث/ زمستان 1387

 این کتاب یکی از سه شاهکار بزرگ نوشته‌های موسوم به زوُی هیتسوُ در تاریخ ادبیات ژاپن است که به صورت متن دو زبانه فارسی - ژاپنی در قطع جیبی منتشر شده است.
یادداشت‌های کومه در 85 صفحه به روایت اندیشه ناپایداری که تمام مظاهر فرهنگ ژاپن با آن عجین شده، به قلم کانومه چو(1155-1216 میلادی) می‌پردازد.
این کتاب یکی از نمونه‌های برجسته ادبیات قرون وسطای ژاپن است - دوران حکومت طبقه جنگجویان- است.
نویسنده کتاب یادگیری سازهای موسیقی پرداخت و سبک شعری واگا را نزد شوُن ئه ی شاعر فراگرفت. او سبب استعدادش خیلی زود از سوی امپراتور صاحب منصب دفتر شعر در دستگاه امپراتوری شد.
کاموئو چومه در سال 1204 ترک خانه و اجتماع کرد و با انتخاب نام بودایی رِن ئین-به معنی بذر نیلوفر آبی- زندگی در انزوا را تجربه کرد، او در کومه ای به وسعت ده متر مربع ساکن شد و شروع به نگارش کتاب کرد.
«یادداشت‌های کومه» بی‌شک برترین و معروف‌ترین کتاب کامونو چومه است.
در بخشی از کتاب می‌خوانیم:
«بخش هایی از کتاب ِ جریان رودِ گذران
جریان رودِ گذران همیشگی است، اما آب، آب پیشین نیست.
حباب های بر آمده بر آبگردها، محو می شوند، شکل می گیرند و مَثَلی نیست که زمانی دراز مانده باشد.
آدمی و منزلگه او نیز چنین است!»


از قدرت‌اله ذاکری که دانش آموخته زبان و ادبیات ژاپنی دانشگاه تهران است، پیشتر کتاب «زنبور بر کف دست بودای خندان» ترجمه هایکوهای مدرن ژاپنی توسط نشر مروارید منتشر شده است.

نوشتاری از قدرت الله ذاکری درباره کتاب:

من امروز خوشحالم بگویم کتاب « هوجوکی » - 『方丈記』/Hōjōki را به فارسی با عنوان « یادداشت­های کومه » - ترجمه کرده ­ام.

قدرت الله ذاکری دانش آموخته زبان و ادبیات ژاپنی دانشگاه تهران و مترجم ژاپنی

در واقع یکی از شاهکارهای ادبیات کلاسیک ژاپن، امروز در دسترس خوانندگان فارسی زبان قرار گرفته است.

وقتی من دانشجو بودم، در هر نوشته­ یِ مربوط به ادبیات ژاپن نامی از « هوجوکی » می­دیدم و عطش خواندن و دانستن « هوجوکی » هر روز برایم بیشتر می ­شد. عطش خواندن بود اما چیزی برای فرو نشاندنش نبود.

پس خوشحالم چرا که حالا «یادداشت­ های کومه»، دست کم در دسترس فارسی زبانانی است که می­ خواهند بدانند « هوجوکی » چیست.

حدودا ده سال پیش به احتمال زیاد اواخر اردبیهشت ماه با دوستی ژاپنی میسوُمی تاکوُجی پشت جان پناه شیرپلا در کوه­ های دربند، کنار آب روانی نشسته بودیم که به تناوب آبگردهای کوچکی داشت. آن لحظه میسوُمی جملات آغازین «هوجوکی» را برایم خواند:

ゆく河の流れは絶えずして、しかももとの水にあらず。淀みに浮ぶうたかたは、かつ消え、かつ結びて、久しくとどまりたる例(ためし)なし。世の中にある人と、栖(すみか)とまたかくのごとし。

بعد هم با مخلوطی از توانایی­ ِ کم ژاپنی­ ِ آن موقع من و توانایی­ ِ کم فارسی آن موقع میسوُمی و استفاده از آب روانی که از آنجا می­ گذشت، به ترجمه­ ای از این جملات رسیدیم:

جریانِ رودِ گُذران همیشگی است، امّا آب، آب پیشین نیست. حباب­های برآمده بر آبگِردها، شکل می­گیرند، محو می­شوند و مثلی نیست که زمانی دراز مانده باشد. آدمی و منزلگه او نیز چنین است.

بی هیچ شکی می­ گویم این جملات تأثیری شگرف بر من به جای گذاشت که هنوز هم بعد از گذشت این همه سال به روشنی آن را احساس می­کنم.

ده سالِ بعد از آن روز، اشتیاق خواندن کامل « هوجوکی » با من بود تا به ترجمه و چاپ « یادداشت­های کومه » منتهی شد و خوشحالم امروز بگویم « ایدداشت­ های کومه» چاپ شده است.

« یادداشت­ های کومه» چهارمین کتابی است که ترجمه کرده­ ام. با این همه دومین کتابم است که چاپ می­ شود.

بعد از « زنبور بر کف دست بودای خندان »، رمان « زوال بشری » و اثر ارزنده پرفسور ایموتو به نام « آسوُکا و پارس، پیشروی فرهنگِ ایرانی به شرق » را ترجمه کردم.

« آسوُکا و پارس » تا نمایشگاه کتاب سال آینده سال 88 چاپ می­ شود اما « زوالِ بشری » از تیرماه 87 در انتظار مجوز است و هنوز سرنوشتش مشخص نیست و به همین دلیل با افتخار و خوشحالی می­گویم بعد از سرخوردگی­یِ ناشی از قضیه مجوز باز هم « هوجوکی » را ترجمه کرده ­ام.

قدرت الله ذاکری دانش آموخته زبان و ادبیات ژاپنی دانشگاه تهران و مترجم ژاپنی

«هوجوکی» یکی از سه شاهکار بزرگِ نوشته­ های موسوم به زوُی­هیتسوُ – 随筆/Zuihitsu – در ادبیات ژاپن است.

ترجمه دقیق از کلمه زوی ­هیتسوُ به فارسی انشاء خواهد بود و آن به متن­هایی گفته می­شود که نویسنده مشاهدات، تجربه ­ها و تخیلاتش را متمایل به علاقه خود شرح می­ دهد.

این کتاب در سال 1212 میلادی یعنی اوایل قرون وسطی تألیف شد و یکی از نمونه­ های برجسته ادبیات قرون وسطی­ ِ ژاپن هم هست.

نویسنده کتاب کامونو چومه نام دارد که به سبب استعدادش صاحب منصب دفتر شعر در دستگاه امپراتوری بود. در سال 1204 ترک خانه و اجتماع کرد و با انتخاب نام بودایی رِن­ئین بذر نیلوفر آبی زندگی در انزوا و نگارش کتاب را شروع کرد.

« هوجوکی » کتابی بزرگ است، پس همه سعی­ ام این بود که به بزرگی « یادداشت­ های کومه » را در بیاورم. بیشتر زمان ترجمه این کتاب در روستای زادگاهم بودم. با این که تمام لغات و معنی کلی جملات را می­دانستم اما حتی گاهی نزدیک به دو ساعت بی هیچ کاری می­نشستم تا سرانجام جمله­ ای به ذهنم بیاید که راضی کننده باشد. امیدوارم این تلاش برای خواننده کتاب هم راضی کننده باشد.

با این همه باید اعتراف کنم دقت لازم در چاپ کتاب را نداشته­ ام. ب

اید اعتراف کنم ناشر بدون اطلاع من برخی لغات را تغییر داده است.

چاپ و قطع و کاغذ کتاب خوب است اما باید اعتراف کنم خودم طرح جلد کتاب را دوست ندارم هرچند طراح جلد آن تهمتن امینیان اسم و رسمی در طراحی دارد.

بابت تمام این­ها من از تمام کسانی که کتاب را می­خوانند پوزش می­طلبم.

از آنها که کتاب را خواندند و این یادداشت را دیدند می­ خواهم جمله ابتدایی صفحه هشتاد یک را به شکل زیر بخوانند:

به واقع ماه عمر من به سراشیبی افتاد و به کوه نزدیک شد. به زودی با ظلمت سه زوُ[1] روبرو خواهم شد. پس بر آنم تا دیگر مرتکب نادانی نشوم.



[1] 三途/Sanzu : در دین بودایی عقیده بر این است که افراد بدکار چون می­میرند سه وضعیت خواهند داشت که به هرکدام از این وضعیت­ها زوُ می­گویند که معنوی لغوی آن راه است. زوُیِ اوّل سوزانده شدن است. زوُیِ دوّم گوشت یکدیگر را خوردن است. زوُیِ سوّم با شمشیر دنبال شدن و زخم خوردن است.